Dokument wejdzie w życie dwa tygodnie po jego ogłoszeniu. To już 86. rezerwat przyrody na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Lublinie i kolejny krok w stronę zachowania cennych fragmentów dzikiej przyrody regionu.

Chronić, nie przeszkadzać – idea powoływania rezerwatów

Rezerwaty przyrody powstają tam, gdzie środowisko zachowało swój naturalny charakter, a ich zadaniem jest wspierać procesy przyrodnicze przy minimalnej ingerencji człowieka. „Wielkie Bagno” wpisuje się w tę filozofię dzięki dużej różnorodności siedlisk i wysokiemu stopniu naturalności. To obszar, który od wielu lat był otaczany troską leśników, a nadana mu forma ochrony pozwoli utrwalić ten stan na przyszłość.
–Torfowiska i bory bagienne Puszczy Solskiej należą do najbardziej wartościowych przyrodniczo obszarów regionu. Ich zachowanie jest nie tylko obowiązkiem, ale i inwestycją w przyszłość naszych lasów – podkreśla dyrektor RDLP w Lublinie Jan Kowal.

Sercem ostoi jest bór bagienny – królestwo głuszca

Rezerwat obejmuje ponad 302 ha lasów i torfowisk na terenie gminy Tereszpol z otuliną o powierzchni przeszło 190 ha wyznaczoną na obszarach graniczących. Głównym elementem krajobrazu jest tu bór bagienny z ponad stuletnimi sosnami o luźnym zwarci i charakterystycznej skarłowaciałej sylwetce, przechodzący miejscami w otwarte torfowiska. To przestrzeń, która zapewnia odpowiednie warunki do bytowania głuszca – jednego z najrzadszych i najbardziej wymagających ptaków w Polsce, w którego ochronę od wielu lat angażują się lubelscy leśnicy. Mozaika siedlisk, od borów wilgotnych po wydmowe bory sosnowe, tworzy dla tego gatunku naturalne miejsca żerowania, odpoczynku oraz tokowisk. To właśnie dzięki takim obszarom możliwe jest utrzymanie stabilnych populacji głuszca
w Puszczy Solskiej.

Torfowiska, olsy i wydmy – bogactwo siedlisk o wyjątkowej wartości

„Wielkie Bagno” charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem roślinnym. Dominują tu torfowiska wysokie, ale obecne są także torfowiska przejściowe, fragmenty olsów porzeczkowych oraz zarośla łozowe. Ta różnorodność sprawia, że obszar jest ostoją wielu chronionych i rzadkich gatunków roślin, takich jak widłaki, rosiczki, kukułka szerokolistna czy bagnica torfowa. Równie bogaty jest świat ptaków – na terenie rezerwatu i w jego pobliżu stwierdzono 86 gatunków lęgowych lub prawdopodobnie lęgowych, takich jak m.in. bocian czarny, trzmielojad, orlik krzykliwy, puchacz, puszczyk uralski, włochatka czy też derkacz. Obecność głuszca, ale również wielu gatunków typowych dla mokradeł i borów, potwierdza rangę tego miejsca na przyrodniczej mapie regionu.

Element europejskiej sieci Natura 2000

Nowy rezerwat leży w granicach dwóch obszarów Natura 2000: ostoi ptaków Puszcza Solska oraz obszaru ochrony siedlisk Uroczyska Puszczy Solskiej. Dzięki temu ochrona „Wielkiego Bagna” w naturalny sposób wpisuje się w system zabezpieczania najcenniejszych ekosystemów na poziomie europejskim, wzmacniając funkcjonalność całej sieci. Obszary te współtworzą spójny kompleks leśno-bagienny, którego znaczenie wykracza daleko poza granice województwa – odgrywają ważną rolę w zachowaniu bioróżnorodności oraz retencji wodnej w skali makroregionu.

Decyzja poparta wiedzą i dialogiem społecznym

Ustanowienie rezerwatu poprzedziły konsultacje społeczne, podczas których nie zgłoszono uwag do projektu. Dokument uzyskał także pozytywną opinię Regionalnej Rady Ochrony Przyrody oraz został uzgodniony z Wojewodą Lubelskim. To potwierdza, że utworzenie rezerwatu jest działaniem potrzebnym, merytorycznie uzasadnionym i wspieranym przez różne środowiska. Nadzór nad „Wielkim Bagnem” będzie sprawował Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie, a Nadleśnictwo Zwierzyniec pozostanie jego kluczowym partnerem w działaniach związanych z monitoringiem i ochroną walorów przyrodniczych.

Ochrona przyrody w praktyce – co warto wiedzieć?

W rezerwacie przyrody „Wielkie Bagno” obowiązuje przywołana już zasada „chronić, nie przeszkadzać”. Priorytetem jest więc zachowanie naturalnego charakteru terenu i ochrona rzadkich gatunków, w tym głuszca. W przypadku braku wyznaczonych ścieżek, cały obszar pozostaje w praktyce niedostępny dla odwiedzających, a wszelkie ingerencje w przyrodę są zabronione – nie wolno na tym obszarze spacerować, zbierać roślin, grzybów, ani innych darów runa, palić ognisk czy rozbijać namiotów. Takie podejście pozwoli przyrodzie rozwijać się własnym rytmem, umożliwiając nowopowstałemu rezerwatowi pełnienie funkcji ostoi dla dzikich zwierząt i roślin będąc istotnym elementem sprzyjającym zachowaniu bioróżnorodności w lasach Puszczy Solskiej.

Miejsce, w którym natura mówi własnym głosem

„Wielkie Bagno” to przestrzeń, w której człowiek ustępuje miejsca naturalnym procesom. Dzięki nadaniu statusu rezerwatu obszar ten pozostanie ostoją dzikiej przyrody, ważną zarówno dla ochrony rzadkich gatunków, jak i dla zachowania unikalnego krajobrazu Puszczy Solskiej. –Ustanowienie rezerwatu przyrody w granicach naszego nadleśnictwa to wyraz szacunku dla pokoleń zwierzynieckich leśników, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o ten obszar zachowując jego najcenniejsze w fragmenty w nienaruszonym stanie – podkreśla nadleśniczy Nadleśnictwa Zwierzyniec, Wojciech Smyk. –Każdy nowy rezerwat to także potwierdzenie, że ochrona przyrody i racjonalna gospodarka leśna mogą się uzupełniać. Ich połączenie przynosi trwałe korzyści dla dziedzictwa przyrodniczego regionu  – podsumowuje zastępca dyrektora RDLP w Lublinie ds. gospodarki leśnej Mariusz Kiczyński.